-Κείμενο: Γεώργιος Μιχαηλίδης, Θεολόγος-
Υπάρχει η εξής τραγική αλήθεια μέσα στην ιστορία της Εκκλησίας: να μιλάμε αδιάκοπα για τον Θεό και ταυτόχρονα να ζούμε χωρίς Αυτόν. Να υπερασπιζόμαστε την αλήθεια Του αλλά να μη μετέχουμε στη ζωή Του. Να ομολογούμε σωστά τα δόγματα και να έχουμε χάσει το βίωμα που γέννησε τα δόγματα. Αυτό ήταν το δράμα των Φαρισαίων. Δεν αρνήθηκαν τον Θεό! Τον μελέτησαν, Τον ανέλυσαν, Τον δίδαξαν, κι όμως, όταν Εκείνος στάθηκε μπροστά τους, δεν Τον αναγνώρισαν. Ο Χριστός δεν σταυρώθηκε από αδιάφορους ανθρώπους. Σταυρώθηκε από ανθρώπους θρησκευτικά βέβαιους και σίγουρους. Γι’ αυτό και τα «ουαί» Του είναι τόσο φοβερά. Δεν απευθύνονται στην αδυναμία αλλά στην πνευματική αυτάρκεια. Στον άνθρωπο που νομίζει ότι κατέχει τον Θεό ενώ έχει χάσει τη ζωντανή σχέση μαζί Του. Η βαθύτερη αιτία αυτής της πτώσης είναι ότι η πίστη μετακινείται από το οντολογικό επίπεδο στο ιδεολογικό. Στην Ορθόδοξη Παράδοση η αλήθεια δεν είναι πρωτίστως ιδέα. Είναι Όν που έχει αποκαλυφθεί στο πρόσωπο του Χριστού. Η σωτηρία δεν είναι η αποδοχή ενός συστήματος διδασκαλιών αλλά η ένωση του ανθρώπου με τον Χριστό. Δεν σωζόμαστε επειδή σκεφτόμαστε σωστά για τον Θεό. Σωζόμαστε επειδή μετέχουμε στη ζωή Του. Το δόγμα δεν είναι φιλοσοφικός ορισμός, αλλά είναι ο χάρτης της μοναδικής εμπειρίας του χριστιανισμού. Οι Πατέρες δεν διατύπωσαν τα δόγματα επειδή αγαπούσαν τις έννοιες, αλλά επειδή προσπαθούσαν να προστατεύσουν την εμπειρία της θεώσεως. Γι’ αυτό η μεγαλύτερη κρίση της εποχής μας, δεν είναι η ηθική κρίση αλλά η οντολογική κρίση. Ο άνθρωπος έχασε την αίσθηση του ποιος είναι. Ξέχασε ότι δημιουργήθηκε «κατ’ εικόνα» για να φτάσει στο «καθ’ ομοίωσιν». Ξέχασε ότι δεν είναι απλώς βιολογικό ον, ούτε ψυχολογική-νευρική λειτουργία, αλλά πρόσωπο προορισμένο να γίνει κατά χάριν θεός. Όταν χαθεί αυτή η προοπτική, η ζωή συρρικνώνεται. Οι επιθυμίες πολλαπλασιάζονται κατακόρυφα και το νόημα λιγοστεύει. Οι απολαύσεις αυξάνονται αλλά η χαρά εξαφανίζεται. Ο άνθρωπος αποκτά τα πάντα και συγχρόνως νιώθει ότι δεν έχει τίποτε. Και αυτό συμβαίνει γιατί του λείπει η ουσιαστική νοηματοδότηση της ζωής.
Ο Χριστιανισμός όμως δεν ήρθε απλώς να βελτιώσει τον παλαιό άνθρωπο. Ήρθε να τον ανακαινίσει εκ βάθρων. Η μετάνοια στην πατερική γλώσσα δεν είναι ψυχολογική ενοχή. Είναι αλλαγή νοός, αλλαγή τρόπου υπάρξεως και βιώματος. Είναι το πέρασμα από την αυτάρκεια στην κοινωνία, από το εγώ στο πρόσωπο και από την φθορά στη ζωή. Ο άνθρωπος αρχίζει να υπάρχει διαφορετικά. Μαθαίνει να αγαπά χωρίς να καταναλώνει, να ελευθερώνεται χωρίς να απομονώνεται, να ζει χωρίς να φοβάται τον θάνατο. Αυτή είναι και η αληθινή επανάσταση του Ευαγγελίου! Εδώ βρίσκεται η τραγωδία του σύγχρονου θρησκευτικού ανθρώπου. Συχνά αρκείται σε μια πίστη που δεν τον μεταμορφώνει. Πιστεύει χωρίς να φλέγεται και προσεύχεται χωρίς να διψά. Εκκλησιάζεται χωρίς να αλλάζει και “γνωρίζει” για τον Χριστό αλλά δεν ζει εν Χριστώ. Έτσι γεννιέται το παράδοξο φαινόμενο: άνθρωποι να είναι θεολογικά ενημερωμένοι αλλά υπαρξιακά άδειοι. Άνθρωποι να μιλούν για την Ανάσταση αλλά ταυτόχρονα κουβαλούν μέσα τους τον θάνατο της απελπισίας, της μοναξιάς και της απουσίας νοήματος. Εάν τους ψάξεις, εάν τους αναλύσεις, μόνο χάος θα αποκομίσεις.
Αυτό ακριβώς διαισθάνονται οι νέοι και απομακρύνονται. Δεν διψούν για περισσότερες κουραστικές θρησκευτικές πληροφορίες. Διψούν για ζωή! Δεν αναζητούν θεωρίες, αλλά αναζητούν πρόσωπα που να μαρτυρούν ότι ο Χριστός νικά πραγματικά τον φόβο, την φθορά και τον θάνατο ακόμα και σήμερα. Αναζητούν ανθρώπους που να έχουν φως στα μάτια τους. Και όταν δεν το βρίσκουν, δεν απορρίπτουν απαραιτήτως τον Θεό. Απορρίπτουν αυτή την πίστη η οποία μοιάζει να μην έχει τη δύναμη να μεταμορφώσει ούτε τους ίδιους τους φορείς της. Ίσως λοιπόν το μεγαλύτερο αμάρτημα του φαρισαϊσμού να μην είναι η υποκρισία. Είναι ότι μετατρέπει τον ζωντανό Θεό σε θρησκευτικό αντικείμενο. Τον μεταφέρει από την καρδιά στα βιβλία, από την ύπαρξη στις έννοιες, από τη σχέση στην ιδεολογία. Και έτσι σκοτώνει μέσα μας αυτό που είναι η ουσία του Ευαγγελίου: τη μέθεξη στις δυνάμεις και χάρες του Θεού.
Η Εκκλησία δεν ζει από τις ιδέες της γιατί ζει από τους Αγίους της! Ζει από εκείνους που πίστεψαν φιλότιμα και αγάπησαν μέχρι τέλους. Από εκείνους που δεν αναζητούσαν την θρησκεία αλλά τον Χριστό αυτοπροσώπως. Από εκείνους που κατάλαβαν ότι ο σκοπός της παρουσίας μας δεν είναι να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι αλλά να γίνουμε καινούργιοι άνθρωποι. Να αφήσουμε τις άκτιστες ενέργειες του Θεού να διαποτίσουν την ύπαρξή μας και να μας μεταμορφώσουν από ύπαρξη κλειστή στον πεπερασμένο εαυτό της σε ύπαρξη απέραντης κοινωνίας και αγάπης. Ο Θεός που σκοτώνουμε δεν είναι ο Θεός που πέθανε. Είναι ο Θεός που φυλακίσαμε μέσα στις έννοιές μας. Είναι ο Θεός που αντικαταστήσαμε με την τυπική θρησκευτική μας αυτάρκεια. Κι όμως, εξακολουθεί να στέκεται έξω από τα οικοδομήματα που Του φτιάξαμε και ερωτικά να καλεί για συνάντηση. Όχι σε μια καλύτερη θρησκεία, όχι σε μια πιο αυστηρή ηθική. Αλλά σε νέα ύπαρξη βιώματος και απόλαυσης. Σε μια ζωή που αρχίζει από τώρα και δεν τελειώνει ποτέ. Και ίσως η πιο ριζοσπαστική πράξη της εποχής μας να είναι αυτή: να πάψουμε να πιστεύουμε απλώς στον Χριστό και να αρχίσουμε να τον βλέπουμε και να τον συναντούμε. Από τώρα και για πάντα!