π. Αυγουστίνος Καντιώτης
ἡ ζωὴ δὲν τελειώνει στὸν τάφο. Τὸ φτυάρι τοῦ νεκροθάφτη δὲν βάζει τελεία καὶ παῦλα στὴν ὕπαρξι. Ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶνε μόνο σῶμα, στομάχι, κοιλιά, ἔντερα, πεπτικὸς σωλήνας ἀεὶ πληρούμενος καὶ ἐκκενούμενος. Ἐμεῖς οἱ Χριστιανοὶ δὲν ἔχουμε σύνθημα τὸ «Φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀποθνῄσκομεν» (Ἠσ. 22,13 = Α΄ Κορ. 15,32). Γι᾿ αὐτὸ τὸ δικό μας Πάσχα δὲν εἶνε ὑλικό, Πάσχα φαγητῶν καὶ γλυκυσμάτων, Πάσχα γαστρονομικό. Εἶνε Πάσχα πνευματικό.
Ὁ θάνατος δὲν μᾶς τρομάζει. Εἶνε γέφυρα, ποὺ μᾶς ὁδηγεῖ ἀπὸ τὴ γῆ στὸν οὐρανό. Ὅπως στὰ ποτάμια ὑπάρχουν γέφυρες γιὰ νὰ περνοῦν οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ τὴ μία ὄχθη στὴν ἄλλη, καὶ ὅλοι οἱ μεγάλοι ποταμοὶ (Δούναβις, Σηκουάνας, Ἀξιός, Ἁλιάκμων κ.λπ.) ἔχουν μεγάλες γέφυρες, ἔτσι εἶνε καὶ ὁ θάνατος· εἶνε ἕνα γεφύρι, ποὺ περνοῦν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι γιὰ νὰ βρεθοῦν ἀπὸ τὴ μία ὄχθη στὴν ἄλλη. Ἡ μία ὄχθη εἶνε ἡ παροῦσα ζωή, καὶ ἡ ἄλλη εἶνε ἡ αἰώνια. Μὲ τὸ θάνατο πηγαίνουμε «ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν» (Ἰω. 5,24).
Σήμερα εἶνε ἡ ἡμέρα τῶν νεκρῶν. Τὰ παλιὰ χρόνια τὴν ἡμέρα αὐτὴ ὅλοι πήγαιναν στοὺς τάφους καὶ ἄφηναν λουλούδια. Σήμερα ἑορτάζουν οἱ νεκροί. Σήμερα χαρὰ καὶ ἀγαλλίασις στοὺς τάφους, γιατὶ ὁ Χριστὸς κατέβηκε στὸν ᾅδη καὶ γέμισε μὲ χαρὰ καὶ εὐφροσύνη τὶς ψυχές, ἀνέστησε τοὺς νεκρούς.
Μετὰ τὰ ἐγκώμια καὶ τὴν περιφορὰ τοῦ ἐπιταφίου θ᾿ ἀκούσετε καὶ μία προφητεία ἀπὸ τὸ 37ο κεφάλαιο τοῦ Ἰεζεκιήλ (στίχ. 1-14). Ἔχει μεγάλη σημασία. Λάμπει ἡ εἰκόνα της. Κήρυγμα ἀναστάσεως κάνει. Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο μετέφερε τὸν Ἰεζεκιὴλ σὲ μία ἀπέραντη πεδιάδα, σ᾿ ἕνα πεδίο σκληρῆς μάχης, ὅπου ἔπεσαν νικροὶ μυριάδες ἄνθρωποι καὶ τὰ κόκκαλά τους εἶχαν κάνει βουνό. Καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο τὸν ἐρωτᾷ· –Τί λές, ἄνθρωπε, τὰ κόκκαλα αὐτὰ μποροῦν ν᾽ ἀναστηθοῦν; Κοντοστάθηκε ὁ Ἰεζεκιήλ. Καὶ τότε τοῦ λέει· –Κήρυξε σ᾿ αὐτὰ τὰ γυμνὰ κόκκαλα, καὶ θ᾿ ἀναστηθοῦν. Κι ὅταν ὁ προφήτης κήρυξε, τὰ κόκκαλα ζωντάνεψαν. Ἀναστήθηκαν ὅλοι, ἔγινε μία ἀπέραντη στρατιά. Αὐτὴ τὴ λαμπρὴ εἰκόνα παριστάνει ἡ προφητεία.
Γιὰ μᾶς τοὺς Ἕλληνες ἡ προφητεία αὐτὴ ἔχει καὶ ἐθνικὴ σημασία. Ἀπ᾿ αὐτὴν ἐμπνεύστηκε ὁ ἐθνικός μας ποιητής, ὁ Διονύσιος Σολωμός, καὶ ἔγραψε τὸν ἐθνικό μας ὕμνο «Ἀπ᾿ τὰ κόκκαλα βγαλμένη τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά…». Αὐτὴ τὴν προφητεία διάβασε καὶ σ᾿ ἕνα ἐξωκκλήσι τῶν Ἀθηνῶν, στὴν Ἑκάλη τὸ 1918, ὁ τότε πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Τέτοια μέρα, Μεγάλη Παρασκευή, τὴ διάβασε ὡς ἀναγνώστης· καὶ ἔκλαιγε. Κι ὅταν τὸν ρώτησαν –Γιατί, κύριε πρόεδρε, κλαῖς; ἀπήντησε· –Βλέπω στὴν προφητεία αὐτὴ τὸ ὅραμα τῆς νέας Ἑλλάδος, βλέπω τὴν Ἑλλάδα ἀναστημένη, «Ἀπ᾿ τὰ κόκκαλα βγαλμένη τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά…». Τὸ εἶπε ἐκεῖνος, ποὺ πῆρε τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴ Μελούνα καὶ τὴν ἔφτασε μέχρι τὴν Ἄγκυρα καὶ τὴ Σόφια.
Βλέπετε λοιπόν, ἀγαπητοί μου, τὰ λόγια τῆς ἁγίας Γραφῆς, ποὺ ἐμεῖς τ᾿ ἀκοῦμε μὲ τόση ἀνορεξία καὶ ἀδιαφορία, πόση δύναμι ἔχουν; Δυστυχῶς δὲν ἔχουμε συνηθίσει ἀπὸ παιδιὰ νὰ παρακολουθοῦμε μὲ προσοχὴ τὰ θεσπέσια αὐτὰ ἀναγνώσματα, ποὺ συγκίνησαν καὶ συγκινοῦν χιλιάδες ψυχές.
Ἂς ἀκούσουμε λοιπὸν ἀπόψε τὴν προφητεία. Ὅσοι εἶστε μορφωμένοι καὶ διανοούμενοι, μπορεῖτε νὰ τὴν κατανοήσετε περισσότερο. Καὶ ἂς δοξάσουμε τὸ Θεό, ποὺ μᾶς ἀξίωσε σὲ ἐλεύθερη πατρίδα νὰ ἑορτάζουμε τὴν ἁγία καὶ Μεγάλη Παρασκευὴ καὶ νὰ ψάλλουμε τὸν Ἐπιτάφιο Θρῆνο.
Ἀπόψε σᾶς παρακαλῶ ὄχι γέλια καὶ καγχασμοί, ὄχι συζητήσεις ἐπὶ διαφόρων ἄλλων πραγμάτων. Ἀπόψε ὁ νοῦς μας νὰ εἶνε στὸ μεγάλο μας Νεκρό! Καὶ κοντὰ στὸ μεγάλο Νεκρό, νὰ θυμηθοῦμε καὶ τοὺς ἄλλους νεκρούς μας. Οἱ ἀρχαῖοι Χριστιανοὶ καὶ οἱ πρόγονοί μας στὴ Μακεδονία, στὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ στὸν Πόντο ξυπνοῦσαν τὰ μεσάνυχτα, γονάτιζαν, προσεύχονταν καὶ ἔκλαιγαν γιὰ τοὺς νεκρούς των. Καὶ ποιός ἀπὸ μᾶς δὲν ἔχει κάποιο νεκρό; τὴ μάνα, τὸν πατέρα, τ᾿ ἀδέρφια, τοὺς μάρτυρες, τοὺς ἥρωες, τοὺς ὁμολογητάς… Δὲν εἶνε Χριστιανός, δὲν εἶνε οὔτε ἄνθρωπος, ἐκεῖνος ποὺ ξεχνᾷ τοὺς νεκρούς του. Ἂς θυμηθοῦμε κ᾿ ἐμεῖς σήμερα Μεγάλη Παρασκευὴ ὅλους τοὺς νεκροὺς ὅλων τῶν αἰώνων καὶ τῶν ἐποχῶν, ὅλους ἐκείνους ποὺ ἔπεσαν ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος. Ἀμήν.