-Κείμενο: Γεώργιος Μιχαηλίδης, Θεολόγος-
Ο άνθρωπος στη ζωή του έχει κάποια σταθερά σημεία. Θα λέγαμε ότι υπάρχουν σταθερές νοοτροπίες, πεποιθήσεις, συνήθειες και πράξεις, οι οποίες σιγά σιγά με τον καιρό τον διαμορφώνουν ολοκληρωτικά. Τίποτα μέσα στον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου δεν γίνεται τυχαία. Αυτό που επαναλαμβάνεται καθημερινά γίνεται χαρακτήρας και ο χαρακτήρας γίνεται πορεία ζωής, ή αλλιώς πορεία αιωνίου ζωής. Υπάρχουν σταθερά σημεία τα οποία οδηγούν τον άνθρωπο στην ψυχική ελευθερία και στην πνευματική του ανάπτυξη, και υπάρχουν σταθερά σημεία τα οποία τον φυλακίζουν και τον οδηγούν στην αιχμαλωσία, λειτουργώντας ως πνευματικά δεσμά. Ο άνθρωπος πολλές φορές δεν καταστρέφεται από κάποιο μεγάλο λάθος, αλλά από μικρές καθημερινές επιλογές που έγιναν σταθερές μέσα του, και οι οποίες εδραιώθηκαν σταθερά καθορίζοντας το μέλλον του. Μας καθορίζει το σταθερό και διαβρωτικό παρόν.
Τα καλά σταθερά σημεία είναι αυτά που απελευθερώνουν τον άνθρωπο και τον οδηγούν πιο κοντά στον Θεό, δηλαδή στην ελευθερία από την αμαρτία, και την αγάπη. Η προσευχή για παράδειγμα δεν είναι μια απλή συνήθεια, ούτε μια θρησκευτική υποχρέωση. Είναι η τροφοδοσία της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό. Είναι η στιγμή που ο άνθρωπος σταματάει από την ζωή και θυμάται ποιος είναι και προς τα πού πηγαίνει. Η εξομολόγηση είναι και αυτή άλλο σταθερό σημείο, γιατί βοηθάει τον άνθρωπο να βλέπει τον εαυτό του με αλήθεια, χωρίς δικαιολογίες και τον επιστρέφει στις πηγές της χάριτος του Θεού, λούζοντάς τον με το ύδωρ της κάθαρσης και της πνευματικής αναγέννησης. Η αγάπη στους ανθρώπους, πράξεις ελεημοσύνης και η προσπάθεια να γίνει καλύτερος ο άνθρωπος, είναι σταθερές πράξεις-συνήθειες που αλλάζουν την ψυχή. Εδώ συντείνεται μια μεγάλη αλήθεια! Η πνευματική ζωή δεν είναι συντήρηση, αλλά μικρή καθημερινή πρόοδος. Όπως στη φύση υπάρχει η έννοια της εντροπίας, δηλαδή η τάση προς την αταξία όταν δεν υπάρχει ενέργεια και φροντίδα, έτσι από την άλλη η ψυχή όταν δεν καλλιεργείται αρχίζει να χάνει τη ζωντάνια των χαρισμάτων της. Ο άνθρωπος χρειάζεται καθημερινή προσπάθεια για να παραμένει ζωντανός πνευματικά. Αυτά τα σταθερά σημεία δεν είναι βάρη αλλά δρόμοι ελευθερίας της ψυχής. Μια σταθερή ώρα προσευχής, συστηματική γυμναστική και άσκηση, λίγη ευθύνη στις πράξεις και πίστη στο Ευαγγέλιο, δείχνουν τον δρόμο προς το Φως. Φτιάχνουν δυνατές μέσα μας τις αποφάσεις της αλλαγής και τις προοδεύουν. Το παν είναι ο άνθρωπος να δημιουργήσει σταθερά σημεία που θα τον ωθήσουν προς την νίκη των παθών, προς την ολοκληρωτική αλλαγή. Γιατί δημιουργώντας σταθερά σημεία – συνήθειες καλές, η ψυχή θα αρχίσει να αλλάζει φυσικά. Χωρίς πίεση, άγχος και κούραση. Μπορεί να σου φαίνεται στην αρχή δύσκολο να ξεκινήσεις μια διατροφή, σταθερή καθημερινή άσκηση, όμως όπως λέει ο λαός, τρώγοντας έρχεται η όρεξη. Είναι, όπως πάλι παροιμιακά λέγεται: μέχρι το νερό να κυλήσει στο αυλάκι. Η γυμναστική ειδικά, παρόλο που φαίνεται απλώς ως κοσμική πράξη, είναι απαραίτητη για τον πνευματικό αγώνα, και αυτό έχει υποστηριχθεί θερμά από Αγίους όπως ο άγιος Νεκτάριος.
Βέβαια, δεν γίνεται να παραληφθεί το σημείο της πεποίθησης και νοοτροπίας του ανθρώπου. Εάν εντός μας έχουν καλλιεργηθεί πχ πεσιμισμός, αδιαφορία, δυσκολεύεται τότε ο αγώνας της πνευματικής μας ελευθερίας. Χρειάζεται παράλληλα με τις θετικές πράξεις να επιδιορθώσουμε και την νοοτροπία. Γιατί αυτή πάντα θα μας επιστρέφει πίσω. Θα σας πληγώνει και θα μας διδάσκει το κακό. Η πεποίθηση είναι τεράστιο κεφάλαιο της ψυχικής σύνθεσης του ανθρώπινου ψυχισμού. Εάν μέσα μας υπάρχουν συγκρουόμενες σκέψεις, κυρίως πεποιθήσεις, τότε δυσκολεύεται κατά πολύ ο πνευματικός αγώνας. Αυτό συμβαίνει γιατί πλέον δεν υπάρχει μια σκέψη μέσα στον ψυχισμό του ανθρώπου. Η σκέψη έχει γίνει πεποίθηση και καθορίζει όλη την ζωή. Πχ δεν με θέλει κανείς, δεν έχω καμιά αξία, και πολλά άλλα. Όλα αυτά εξαλείφονται με την χάρη του Θεού. Εκεί ο Χριστός μας ισοπεδώνει κάθε στρεβλή οπτική, και από την στρεβλή πορεία του νοός, ο Κύριος την θεραπεύει σε πνευματική απελευθέρωση. Πολλά πάθη κρύβουν από πίσω στρεβλές οπτικές και πεποιθήσεις. Δεν υπάρχει μόνο μια αμαρτωλή πράξη. Υπάρχει από πίσω υπόβαθρο πνευματικής διαστρέβλωσης του νοός και σκοτισμού της καρδίας. Το φαντασιακό μέρος της ψυχής οργιάζει, ή έχει θολώσει. Όμως τίποτα δεν σταματά την δύναμη του Θεού, που εάν τον ζητήσουμε θα έλθει, θα σκηνώσει και θα θεραπεύσει φέρνοντας την ποθητή αλλαγή. Θέλει αγώνα, όμως τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο για τον πιστό άνθρωπο.
Από την άλλη υπάρχουν και τα κακά σταθερά σημεία που μπορούν να γίνουν η φυλακή των ανθρώπων. Όταν κάποιος σταθερά θυμώνει, σταθερά λέει ψέματα, σταθερά αδικεί, σταθερά ζηλεύει ή σταθερά επιλέγει τον εγωισμό, τότε αυτά δεν είναι απλά πράξεις αλλά έχουν γίνει κομμάτι της ύπαρξής του. Ο άνθρωπος μπορεί να συνηθίσει ακόμα και την κακία του, και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο γεγονός. Να βλέπει το λάθος του και να το θεωρεί φυσιολογικό. Εκεί χρειάζεται να σταθούμε μπροστά στον καθρέφτη και να κοιτάξουμε τον εαυτό μας με αυστηρή ειλικρίνεια. Να δούμε όχι μόνο τις αρετές μας αλλά και τις αδυναμίες μας. Να παραδεχτούμε την κακία μας, τα λάθη μας, τις πληγές που δημιουργήσαμε στους άλλους, αλλά και στον ίδιο μας τον εαυτό. Γιατί ο άνθρωπος δεν αλλάζει όταν κρύβεται από την αλήθεια. Αρχίζει να αλλάζει όταν θα βρει το θάρρος να την αντιμετωπίσει. Μπορεί να φοβόμαστε να αντικρίσουμε στον καθρέφτη τον εαυτό μας γιατί θα πέσουμε πάνω στο τέρας. Όμως αυτό το τέρας δεν είναι τίποτα παραπάνω από σκιά του εαυτού. Αυτή η σκιά θα εξαλειφθεί διαπαντός με την χάρη του Θεού, αν όμως Τον θελήσουμε και Τον ελκύσουμε. Θα Τον θελήσουμε και θα Τον ελκύσουμε, μόνο εάν κατευθυνθούμε προς Αυτόν με θέληση για ουσιαστική αλλαγή. Ελκύεται και αρχίζει να μας αλλοιώνει θετικά ο Θεός γιατί τον αναζητήσαμε. Σταθερά σπάω την νηστεία, σταθερά δεν προσεύχομαι, σταθερά καλλιεργώ ένα λάθος, μέχρι αυτές οι φαινομενικά αδιάφορες πράξεις αρχίζουν και γίνονται βαρίδια, καθοριστικά στοιχεία πορείας του πνευματικού μας μέλλοντος. Άλλοτε μπορεί να έχω μέσα μου και σταθερά κακές νοοτροπίες – πεποιθήσεις, όπως προείπαμε, ότι δεν θα σωθώ ή ότι δεν αλλάζω ή κάτι άλλο. Ήδη τότε έχω σκοτώσει τον εαυτό μου. Έξοδος από αυτές τις νοοτροπίες! Αποταγή από αυτές, αλλιώς δεν θα υπάρξει θεραπεία και αλλαγή. Ό,τι σκλαβώνει την ψυχή και διώχνει την χαρά, χρειάζεται να εντοπίζεται και να αποβάλλεται. Ειδάλλως μένει ανοιχτή πληγή, η οποία αργά ή γρήγορα θα μολυνθεί σοβαρά.
Οι πράξεις, θετικές και αρνητικές και οι πεποιθήσεις, θετικές και αρνητικές, έχουν τεράστια δύναμη πάνω μας. Δύναμη να μας καταστρέψουν, ή να αναδημιουργήσουμε όλον τον εσωτερικό κόσμο. Το τελικό μήνυμα δεν είναι η απελπισία! Ο χριστιανός ζει με την ανόθευτη ελπίδα της αλλαγής! Η αλλαγή δεν χρειάζεται κοσμοϊστορικές στιγμές, αλλά μικρά βήματα τα οποία φυσικά θα φέρουν τα μεγάλα. Τα σταθερά σημεία της ζωής μας μπορούν να μάς αλλάξουν! Ο άνθρωπος δεν είναι καταδικασμένος να μείνει αυτό που ήταν χθες για πάντα, κιας ο κόσμος λέει ότι οι άνθρωποι δεν αλλάζουν. Η χάρη του Θεού υπάρχει για να θεραπεύσει, να σηκώσει και να οδηγήσει τον άνθρωπο στην κοιλάδα της σωτηρίας. Σε κάθε στιγμή υπάρχει η δυνατότητα μιας νέας αρχής, μιας νέας σκέψης, μιας πράξης αλλιώτικης και ανανεωτικής. Ο Θεός δεν ζητάει έναν άνθρωπο χωρίς λάθη. Δίνει τα πάντα για έναν άνθρωπο που θέλει να αγωνίζεται, διότι ο αγώνας δεν σταματάει. Έχουμε αγώνα να φέρουμε στην ζωή το μικρό, αλλά ανανεωτικό σημείο χάρης του Χριστού, το οποίο θα φυτευτεί σαν σπόρος και θα βλαστήσει. Και χωρίς θέληση, η χριστιανική ζωή είναι μαρτύριο, γιατί λείπει η αγάπη. Καταλήγουμε ότι ο δρόμος που βαδίζουμε, το παρόν, είναι αποτέλεσμα των επιλογών μας. Με τα σταθερά σημεία, λοιπόν, τα οποία χτίζουμε μέσα μας επιλέγουμε αν θα κινηθούμε προς το Φως το αδιάλυτο, ή προς το μοναχικό σκοτάδι. Τελικά θα πετύχουμε την ελευθερία της προσωπικότητας ή την φυλακή των παθών. Γιατί ο άνθρωπος δεν χτίζει την αιωνιότητά του σε μία μόνο στιγμή. Χτίζεται η αιωνιότητα σε αυτά που επιλέγουμε να επαναλαμβάνουμε κάθε μέρα, στα μικρά και ασήμαντα, όπως στο στρώσιμο του κρεβατιού. Δηλαδή σε αυτά που καλλιεργούν συνέπεια και πνευματική ενηλικίωση. Γι’αυτό, να στρώνεις καλά το κρεβάτι της ζωής σου, γιατί έτσι επιλέγεις την αγάπη ή την ακαταστασία.