-Κείμενο: Γεώργιος Μιχαηλίδης, Θεολόγος-
Ο Χριστιανισμός σήμερα δεν διώκεται, αλλά γενικά αδειάζει. Δεν σταυρώνεται από αυτοκράτορες, ούτε καίγεται σε αρένες θηρίων. Πεθαίνει αργά μέσα στην ίδια του την αλλοιωμένη συνήθεια. Πεθαίνει όχι επειδή χάθηκαν οι ναοί, αλλά επειδή χάθηκε η καρδιακή φλόγα. Όχι επειδή έπαψε να υπάρχει η Εκκλησία, αλλά επειδή έπαψε να συγκλονίζει η παρουσία του Χριστού μέσα στην θρησκευτική ανθρωπότητα. Ζούμε σε εποχή όπου ο Χριστιανισμός κινδυνεύει να μετατραπεί σε πολιτισμικό απολίθωμα περασμένων “μεγαλείων”. Έχει καταλήξει σε σύστημα ηθικής παράδοσης εθίμων και με ξεπερασμένη θρησκευτική αισθητική. Εικόνες φορτωμένες, πομπώδεις λόγους, ατελείωτα θαύματα, άρρωστους γεροντισμούς και ατέλειωτες συζητήσεις περί “ορθοδοξίας”, ενώ στο κέντρο λείπει Εκείνος που είναι «η οδός και η αλήθεια και η ζωή»… το πραγματικό νόημα πάντων. Ο Χριστός δεν είναι πια το μοναδικό συμβάν που συντρίβει τον θάνατο και μας ανασταίνει ριζικά. Γίνεται διακοσμητικό σύμβολο της θρησκευτικής μας αυτάρκειας και πλησμονής. Και εκεί ακριβώς γεννιέται ο σύγχρονος πνευματικός θάνατος που έχει εξελιχθεί σε πανδημία. Διότι ο Χριστιανισμός δεν υπάρχει για να συντηρεί θρησκευτικούς ανθρώπους με τις ιδέες τους. Υπάρχει για να γεννά ελπίδα και ζωή. Ζει η Εκκλησία για να στρέφει τους ανθρώπους στον Χριστό, μαζί με αυτή ενωμένους ως σώμα. Το σωτηριολογικό μήνυμα της Εκκλησίας δεν ήταν ποτέ ιδεολογικό, ούτε κάποια ηθική πρόταση βελτίωσης του ανθρώπου. Είναι η αναγγελία μιας άλλης πραγματικότητας: ο θάνατος νικήθηκε και κάθε βάσανο δεν έχει ισχύ, και ελάτε να ζήσουμε την προσωπική μεταμόρφωση. Διαμηνύει ο χριστιανισμός ότι ο άνθρωπος δεν είναι πλέον φυλακισμένος στην φθορά του κόσμου, αλλά γίνεται μέτοχος της αθάνατης δημιουργικής θεϊκής χάρης. Η ύπαρξη μπορεί να μεταμορφωθεί μέσα στην κοινωνία με τον Ζώντα Θεό, και να πάψει να δέχεται βάρη. Αυτό χρειάζεται ο σύγχρονος ταλαιπωρημένος άνθρωπος: Κούρασαν τα ξερά δόγματα, χωρίς βίωμα Θεού. Βάρυνε η νεκρή παράδοση, χωρίς την εμπειρία των Αγίων. Δεν μιλούν οι ξύλινες λέξεις, αλλά η αίσθηση της ζωντανής χάρης και χαράς. Κρατήσαμε τον τύπο και χάσαμε την ουσία, γι’αυτό χάσαμε την αγιότητα του Χριστού.
Ο άνθρωπος σήμερα δεν εγκαταλείπει τον Χριστιανισμό επειδή ανακάλυψε βαθύτερες σωτηριολογικές ή απελευθερωτικές αλήθειες. Τον εγκαταλείπει επειδή συχνά δεν βλέπει μπροστά του χαρά, και την αναζητεί αλλού. Βαρέθηκε τα ίδια και τα ίδια που δεν φέρουν αποτέλεσμα. Έγιναν πλέον γνωστά και κουραστικά, γιατί δεν βλέπει ανθρώπους μεταμορφωμένους. Δεν βλέπει χαρούμενα πρόσωπα που να μαρτυρούν ότι νικήθηκε ο φόβος και ότι καταργήθηκε το σκοτάδι, ότι υπάρχει ελπίδα ισχυρότερη από τον θάνατο του καθημερινού αμαρτωλού βίου. Βλέπει συχνά την κουρασμένη θρησκευτικότητα χωρίς ουσιαστικό νόημα αρετής. Μια “πίστη” που μιλάει αδιάκοπα για τον Θεό αλλά δεν φανερώνει την παρουσία Του πουθενά στο σήμερα της χριστιανικής κοινότητας. Ξύλινος θρησκευτικός λόγος, δίχως να λέει κάτι στα προβλήματα της ζωής. Αυτός είναι ο δολοφονικός κατήφορος του θρησκευτικού ανθρώπου, που πόρρω απέχει από τον πιστό συνειδητό άνθρωπο του Θεού. Τον πονεμένο αλλά αγιασμένο, και τον χαμένο αλλά ακόλουθο των Αγίων.
Και μετά από αυτόν τον εκφυλισμό, ο Χριστιανισμός καταλήγει βάρος, γίνεται βαρετή συνήθεια. Γίνεται ιδεολογική άμυνα, κοινωνική ταυτότητα ή ψυχολογική παρηγοριά. Έτσι παύει να είναι αποκάλυψη καινούργιου απελευθερωτικού νοήματος. Η Εκκλησία δεν θα πάψει να υπάρχει. Το σώμα του Χριστού δεν αφανίζεται ιστορικά. Όμως μπορεί να χαθεί η πίστη από έναν τόπο, από έναν λαό, από μία γενιά ανθρώπων. Μπορεί να παραμείνουν οι ναοί και να σβήσει η εμπειρία του Θεού. Μπορεί να συνεχιστούν οι ακολουθίες και να νεκρωθεί η καρδιά. Μπορεί να υπάρχουν χριστιανικά λόγια χωρίς την ύπαρξη του Χριστού. Γιατί; Διότι το κέντρο ύπαρξης της πίστης άλλαξε. Αντί του Χριστού, κάναμε κέντρο άλλα άτοπα πράγματα. Αυτός είναι ο αληθινός κίνδυνος της εποχής μας. Εδώ χρειάζεται να θέσουμε προσωπικά φρένα προβληματισμού αλλαγής. Δεν χρειάζεται να αλλάξουμε τα δόγματα για να αναστηθεί η πίστη, αλλά χρειάζεται να ξαναβρεθεί το κέντρο του νοήματος. Δεν θα το ανακαλύψουμε, αλλά θα το θυμηθούμε. Και το κέντρο δεν είναι ούτε οι ιδεολογικές συγκρούσεις, ούτε οι θρησκευτικοί φανατισμοί, ούτε η εμμονή με δευτερεύοντα ζητήματα. Το κέντρο είναι το πρόσωπο του Χριστού. Η ζωντανή σχέση του ανθρώπου με τον Θεό. Η εμπειρία ότι η πορεία του ανθρώπου δύναται να γίνει φως και η ύπαρξη μπορεί να κοινωνήσει της αφθαρσίας μέσω της Εκκλησίας.
Οι πρώτοι χριστιανοί δεν κατέκτησαν τον κόσμο με δύναμη, διότι τον συγκλόνισαν με την μαρτυρία μιας άλλης πραγματικότητας. Οι άνθρωποι έβλεπαν σε αυτούς κάτι ακατανόητο για την εποχή: ελευθερία απέναντι στον θάνατο, χαρά μέσα στον πόνο, ελπίδα μέσα στην απέλπιδα καθημερινότητα, αγάπη που δεν εξηγείται κοινωνιολογικά. Αυτό αναζητά ακόμη και σήμερα ο κόσμος! Γι’ αυτό και σε μέρη όπου ο Χριστιανισμός παρουσιάζεται ως ζωντανή εμπειρία και όχι ως πολιτισμική υποχρέωση, οι άνθρωποι ακόμη εκεί πλησιάζουν την πίστη με διάθεση να εισέλθουν στην Εκκλησία και γίνουν ζωντανά μέλη. Όχι επειδή γοητεύονται από μία θρησκεία, αλλά επειδή διψούν για θεϊκή χαριτωμένη ζωή. Διψούν για πραγματικό νόημα, διψούν να συναντήσουν κάτι που να νικά πραγματικά την εσωτερική τους ερημία. Όμως ποιος θα τους ποτίσει εκτός του Χριστού και των αγίων του; Κανείς. Η ορθοδοξία ανθίζει στον κόσμο, γιατί φέρνει το επαναστατικά πίσω στις πηγές το βίωμα της πίστης. Όπου υπάρχει αυθεντική ακολουθώντας τον δρόμο των Πατέρων στο σήμερα.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος λοιπόν δεν είναι να πολεμηθεί ο Χριστιανισμός. Είναι να αδειάσει από Χριστό. Να μείνει μία θρησκεία χωρίς νόημα αγιότητας και διδασκαλίας μέσα από την εμπειρία των αγίων. Μια παράδοση χωρίς το ανακαινιστικό Άγιο Πνεύμα. Μια πίστη χωρίς μεταμόρφωση της ύπαρξής μας. Και τότε ο άνθρωπος θα συνεχίσει να ζει μέσα σε έναν πολιτισμό γεμάτο πληροφορία, όμως ουσιαστικά άδειο από θεϊκή ζωή. Θα μιλάει για Θεό χωρίς να Τον συναντά καθημερινά, ή μια στις τόσες στα τυχαία. Θα μιλάει για αλήθεια χωρίς να αλλάζει ύπαρξη και φωνάζει για τα αιώνια ενώ θα πεθαίνει καθημερινά μέσα στην απελπισία. Πρέπει να διαλέξουμε: Ο Χριστιανισμός θα είναι αγία εμπειρία αναστάσεως ή θα μετατρέπεται σε θρησκευτικό προσωπικό μουσείο; Δεν θα σωθεί όμως ο άνθρωπος επειδή γνωρίζει μουσειακά περί Θεού ή επειδή έφτιαξε την δική του πίστη. Σώζεται όταν ενώνεται με τον Θεό της αγάπης. Εκεί ακριβώς αρχίζει ξανά η ελπίδα και ζωή του κόσμου. Όταν εμβολιάσουμε μέσα μας την πηγή της ζωής… Τον Θεό των αγίων και δικαίων που δεν παύουν να υπάρχουν στους αιώνες.